Ενδιαφέρουν

ΤΑ ΠΟΣΟΣΤΑ COPIES ΚΤΩΝΤΑΙ: ΟΙ ΚΟΜΜΑΤΙΚΕΣ ΚΑΜΠΑΝΙΕΣ ΤΩΝ ΕΚΛΟΓΩΝ ΤΟΥ ΦΕΒΡΟΥΑΡΙΟΥ 2015

Ποιες επιλογές δικαιώθηκαν και ποιες όχι!

141 ημέρες συμπληρώνονται, σήμερα, από τις τελευταίες εθνικές βουλευτικές εκλογές. Ο χρόνος αυτός είναι αρκετός για να επιχειρηθεί μια ψύχραιμη αποτίμηση του τρόπου με τον οποίο τα ελληνικά πολιτικά κόμματα επιχείρησαν να πείσουν όλους και όλες εμάς να τους εμπιστευτούμε την ψήφο μας. Ας δούμε τα συμπεράσματα που προκύπτουν.

Η 25η Ιανουαρίου 2015 και το αποτέλεσμα των βουλευτικών εκλογών στην Ελλάδα την αμέσως επόμενη ημέρα, σηματοδότησαν την ανατροπή ενός ολόκληρου πολιτικού συστήματος, που κυριαρχούσε στη χώρα από το 1974. Οι εκλογές δρομολογήθηκαν και ανακοινώθηκαν ύστερα από τις τρεις αποτυχημένες προσπάθειες εκλογής του πρώτου πολίτη της χώρας, του Προέδρου της Δημοκρατίας. Το ημερολόγιο έδειχνε 29 Δεκεμβρίου 2014. Όμως  η ημερομηνία των εκλογών ορίστηκε το συντομότερο δυνατό, την Κυριακή 25 Ιανουαρίου 2015, δίνοντας ένα ελάχιστο περιθώριο για μια οργανωμένη προεκλογική περίοδο, γεγονός που είχε συνέπειες στην ποιότητα του παραγωμένου υλικού από τα επιτελεία των κομμάτων, όπως θα εξηγηθεί στο άρθρο που ακολουθεί. Τα σχόλια αφορούν τις προεκλογικές καμπάνιες των κομμάτων που μπήκαν στη βουλή, κατά σειρά ποσοστού.

ΣΥΡΙΖΑ

 Ο πρόεδρος Αλέξης Τσίπρας, ύστερα από την τρίτη αποτυχημένη εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας, δήλωσε μπροστά στους δημοσιογράφους πως το μέλλον ξεκίνησε. Μια φράση που επιλέχτηκε αμέσως ως το κεντρικό σύνθημα του κόμματος για την επικείμενη προεκλογική περίοδο. Ήταν ένα slogan, όμως, που σε πολλούς θύμισε το αντίστοιχο της προεκλογικής καμπάνιας του ΠΑΣΟΚ το έτος 2000. Έτσι, μη θέλοντας ο ΣΥΡΙΖΑ να συνδέσει με τον οποιονδήποτε τρόπο το όνομά του με αυτό του υποβαθμισμένου ΠΑΣΟΚ, το άλλαξε σε «Η Ελπίδα έρχεται».

 Η πραγματικότητα, όμως, είναι πως τα συνθήματα (πόσο μάλλον οι μεμονωμένες λέξεις) δεν θα έπρεπε να συγχέονται ή να συνδυάζονται με τα πρόσωπα που τις λένε. Κανείς δεν έχει κατοχυρώσει τις λέξεις «Ελπίδα», «Αλλαγή», «Νίκη», «Δικαιοσύνη», «Ανεξαρτησία» έτσι ώστε να απαγορεύεται η χρησιμοποίησή τους από άλλους. Εάν ήθελε κάποιος να εξαντλήσει την αυστηρότητά του, θα μπορούσε να θυμηθεί λ.χ. πως η λέξη «Ελπίδα» στο νέο slogan του ΣΥΡΙΖΑ, θυμίζει και πάλι παλαιότερες προεκλογικές αφίσες του ΠΑΣΟΚ, του έτους 1985. Τότε απεικονιζόταν, σε πρώτο πλάνο, ένα κοριτσάκι που κρατούσε πολύχρωμα λουλούδια και ένα από τα slogan έγραφε «Να κρατήσουμε ζωντανή την ελπίδα», σε μία από τις πιο επιτυχημένες πολιτικές αφίσες στην Ελλάδα. Ακόμα, η λέξη «Ελπίδα» (Ηοpe) ήταν το βασικό μήνυμα που οδήγησε τον Barack Obama στο Λευκό Οίκο το 2008, και χρησιμοποιήθηκε στην κλασική πλέον αφίσα του Shepard Fairey.

Πηγαίνοντας ένα βήμα ακόμα μακρύτερα, μπορεί κάποιος να επικαλεστεί την υπενθύμιση άρθρου της Εφημερίδας των Συντακτών (20/1/2015) της Ντίνας Δασκαλοπούλου, πως το slogan του ΣΥΡΙΖΑ «παραπέμπει ευθέως στο σύνθημα που χρησιμοποίησε η Αριστερά σε μια άλλη –εξίσου ταραγμένη και οδυνηρή– εποχή. «Η ευτυχία έρχεται» ήταν το σύνθημα της «καμπάνιας του όχι» ενάντια στη χούντα του Πινοσέτ στις αρχές της δεκαετίας του ’80».

Περνώντας, πια, στο σχεδιαστικό κομμάτι του προεκλογικού υλικού, υπάρχουν και εδώ κάποιες αφορμές για κριτικό σχολιασμό. Εάν με τα επαναλαμβανόμενα συνθήματα, που θυμίζουν το παρελθόν, δεν υπάρχει ιδιαίτερη ένσταση καθώς το λεξιλόγιο των πολιτικών κομμάτων είναι περιορισμένο, δεν συμβαίνει το ίδιο με το καλλιτεχνικό σκέλος. Καθώς οι σχεδιαστικές τεχνικές και η φαντασία ενός γραφίστα μπορούν να δώσουν άπειρους συνδυασμούς για τη μετάδοση ενός μηνύματος, η ομοιότητα της αφίσας του ΣΥΡΙΖΑ με την καμπάνια I am Expat, δεν περνά απαρατήρητη – στη σημερινή ειδικά εποχή! Μέσα σε μία μόνο ημέρα (21/1/15) το γεγονός καταγράφηκε από ένα οξυδερκή χρήστη στα social media και άμεσα αναδείχτηκε από τα M.M.E. όπως φαίνεται από το ενδιαφέρον σχετικό άρθρο της Καθημερινής που υπογράφει ο Πάσχος Μανδραβέλης. Όπως παρατηρεί εύστοχα ο δημοσιογράφος, ακόμα και στο τηλεοπτικό κομμάτι της καμπάνιας, στο spot του κόμματος με το όνομα Ελπίδα, η ιδέα και το σενάριο φέρουν ομοιότητες με το αντίστοιχο τηλεοπτικό spot της προεδρικής εκλογικής καμπάνιας του Ronald Reagan το 1984.

ΝΕΑ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ

Το κόμμα της Νέας Δημοκρατίας αποφάσισε πως ο πρόεδρος Αντώνης Σαμαράς είναι το ισχυρό χαρτί για την νίκη. Έτσι, εκείνος το «πήρε πάνω του» και πρωταγωνίστησε στα τηλεοπτικά spot που σχολιάστηκαν περισσότερο. Εμφανίστηκε πχ. να συνομιλεί με μια παρέα παιδιών και μια τυπική οικογένεια και να προσπαθεί να τους καθησυχάσει τις ανησυχίες. Όμως αυτό που πάνω απ’ όλα προσπαθούσε να πετύχει, ήταν να επενδύσει επάνω στην «στρατηγική του τρόμου».

Στο spot Σταθερά βήματα μπροστά μιλά για το ενδεχόμενο να «ξανακυλήσουμε στην αστάθεια και στην αβεβαιότητα» και να «βυθιστούμε ξανά στο τέλμα του χθες». Η λέξη «ξανά» όσο αθώα και αν φαίνεται, στοχεύει να (ξανα)θυμίσει στους ψηφοφόρους πως οι αρνητικές πολιτικές του παρελθόντος καραδοκούν. Προσπαθεί να ταυτίσει το αποτυχημένο ΠΑΣΟΚ με τον ΣΥΡΙΖΑ που έρχεται. Πέρα από την «στρατηγική του τρόμου», το κόμμα δημιούργησε ένα νέο ιστότοπο, το lemetinalithia.gr  όπου παρουσιάζει τα έργα που παράχθηκαν κατά την διάρκεια της διακυβέρνησης, χωρίς να ρίχνει λάσπη στους πολιτικούς αντιπάλους. Το πρόβλημα που υπήρξε σε αυτήν την -κατα τα άλλα- έξυπνη και αναγκαία κίνηση, ήταν πως όταν κάποιος επαναλαμβάνει τόσο μα τόσο συχνά τη φράση «Λέμε την αλήθεια», τείνει να κάνει τον ακροατή του να πιστέψει το αντίθετο. Παράλληλα, στο τηλεοπτικό πεδίο, ακολούθησαν άλλες δύο σειρές τηλεοπτικών spot όπου το κεντρικό μήνυμα είναι «Ψηφίζουμε για να χτίσουμε, όχι για να γκρεμίσουμε», επιχειρώντας και πάλι να εστιάσει στην καταστροφή που θα φέρει μια ενδεχόμενη νίκη του ΣΥΡΙΖΑ.

Το αποκορύφωμα όμως της «στρατηγικής του τρόμου», ήλθε με τα δύο τελευταία τηλεοπτικά spot με όνομα «Το πώς θα γραφτεί η Ιστορία είναι στο χέρι μας». Τα spot αυτά παρουσιάζουν τις δύο εναλλακτικές πιθανότητες νίκης: του ΣΥΡΙΖΑ ή της Νέας Δημοκρατίας. Τα διαφημιστικά αυτά, πέρα από την απόλυτα καθαρή γραμμή που ακολουθούν, αισθητικά είναι ίσως τα μόνα (μαζί με το Το όραμά μου για την Ελλάδα) που ξεχώρισαν για την ποιότητα και την πρωτοτυπία τους.

Δικαιολογημένη κριτική, τέλος, δέχτηκε η προσπάθεια της Νέας Δημοκρατίας στο διαδίκτυο (βασισμένη πάντα στο σχέδιο της αρνητικής διαφήμισης) να πει την «Αλήθεια για την Ελπίδα», παραφράζοντας το αντίστοιχο σύνθημα του ΣΥΡΙΖΑ, «Η Ελπίδα έρχεται».

Διαβάστε τη συνέχεια του άρθρου και δείτε δείγματα από όλες τις καμπάνιες των κομμάτων στο http://nikolaoskatsoulotos.wix.com/nickkats 

Σχετικά με τον συντάκτη

Νίκος Κατσουλώτος

Νίκος Κατσουλώτος

Υποψήφιος Διδάκτορας στον Τομέα των Ψηφιακών Τεχνών του Πανεπιστημίου του Βελιγραδίου. Το 2012 ολοκλήρωσε το Μεταπτυχιακό του, με αντικείμενο το σχεδιασμό πολιτικής αφίσας στo Πανεπιστήμιο του Νόβι Σαντ (Ακαδημία Τεχνών). Είναι απόφοιτος του Tμήματος Γραφιστικής του Α-ΤΕΙ της Αθήνας (2011).