Ο Άλκης Ξανθάκης (27 Φεβρουαρίου 1945 – 19 Μαρτίου 2026) υπήρξε ένας από τους ανθρώπους που διαμόρφωσαν τη φωτογραφική παιδεία στην Ελλάδα, αφήνοντας πίσω του ένα έργο που επηρέασε γενιές δημιουργών.
Υπήρξε θεμελιωτής της οργανωμένης φωτογραφικής εκπαίδευσης στην Ελλάδα, με καθοριστική συμβολή στη διαμόρφωση της σύγχρονης φωτογραφικής σκέψης. Από τις αρχές της δεκαετίας του 1970, έπαιξε πρωταγωνιστικό ρόλο στη θεσμοθέτηση της φωτογραφίας ως αυτόνομου γνωστικού αντικειμένου, συμβάλλοντας καθοριστικά στη δημιουργία δομών εκπαίδευσης που μέχρι τότε δεν υπήρχαν. Η διδακτική του πορεία χαρακτηρίστηκε από συνέπεια, όραμα και βαθιά κατανόηση της σχέσης εικόνας και ανθρώπου.
Υπήρξε ερευνητής της ιστορίας της ελληνικής φωτογραφίας, συγγραφέας σημαντικών εκδόσεων και επιμελητής εκθέσεων, ενώ η συμβολή του στην καταγραφή και ανάδειξη του ελληνικού φωτογραφικού παρελθόντος θεωρείται ανεκτίμητη. Το βιβλίο του για την ιστορία της ελληνικής φωτογραφίας αποτέλεσε σημείο αναφοράς και τιμήθηκε από την Ακαδημία Αθηνών.
Παράλληλα, ανέπτυξε έντονη δραστηριότητα ως φωτογράφος, ενώ η συλλεκτική του δράση οδήγησε στη δημιουργία μιας μοναδικής συλλογής φωτογραφικών μηχανών και εξοπλισμού, η οποία δωρήθηκε σε μουσείο, συμβάλλοντας στη διάσωση της τεχνολογικής και πολιτιστικής κληρονομιάς της φωτογραφίας.
Ο Άλκης Ξανθάκης υπήρξε ο δημιουργός και επί πέντε δεκαετίες διευθυντής του κλάδου Φωτογραφίας του ΑΚΤΟ. Σε σχετική του ανακοίνωση, ο Όμιλος τονίζει:
Ο Άλκης Ξανθάκης σφράγισε τη φωτογραφική εκπαίδευση στη χώρα μας, δημιουργώντας το 1971 σε συνεργασία με τον Βλάση Βέλλιο, στον ΑΚΤΟ, την πρώτη και για πολλά χρόνια μοναδική Σχολή Φωτογραφίας στην Ελλάδα!
Μπροστά από την έδρα του πέρασαν χιλιάδες σπουδαστές, ανάμεσα τους πολλά σημαντικά ονόματα της νεώτερης ελληνικής φωτογραφίας, στους οποίους δίδαξε την αγάπη για το μέσο, αισθητική αλλά και σεβασμό στον άνθρωπο που το μέσο υπηρετεί.
Ταυτόχρονα, η πολύχρονη συστηματική του έρευνα για την ιστορία της ελληνικής φωτογραφίας, απέδωσε ένα πολύτιμο βιβλίο που συστήνει στους νεώτερους την πορεία της τέχνης αυτής στη χώρας μας από την εμφάνιση της κι όλους τους μεγάλους δημιουργούς με το έργο τους, το οποίο βιβλίο βραβεύτηκε από την Ακαδημία Αθηνών και χρησιμεύει εδώ και δεκαετίες ως πολύτιμο διδακτικό εγχειρίδιο.
Διακεκριμένος φωτογράφος ο ίδιος, συνέγραψε πολλά βιβλία, επιμελήθηκε εκθέσεις και τιμήθηκε ως μέλος διεθνών ενώσεων αλλά κι ελληνικών πολιτιστικών φορέων.
Στο τεράστιο έργο του συμπεριλαμβάνεται η μοναδική συλλογή φωτογραφικών μηχανών κι εξαρτημάτων που με επιμέλεια επί χρόνια συνέλεξε και δώρισε σε μεγάλο μουσείο της χώρας μας.
Οι χιλιάδες των μαθητών του, οι συνεργάτες του κι όλοι όσοι ήρθαν σ’ επαφή με το έργο του, τον αποχαιρετούμε με συγκίνηση!
- Φωτό: Wikipedia
