Υπάρχει μια στιγμή στην πορεία σχεδόν κάθε φωτογράφου που η τεχνική παύει να είναι το βασικό πρόβλημα. Κι όμως, κάτι λείπει: οι λήψεις είναι τυπικά σωστές αλλά δεν μένουν στο μυαλό των θεατών τους. Αυτό είναι ίσως ένα από τα πιο ενδιαφέροντα στάδια της φωτογραφικής εξέλιξης: όταν αρχίζουμε να καταλαβαίνουμε ότι η τεχνική αρτιότητα είναι απαραίτητη, αλλά δεν αρκεί.
Ο θεατής σπάνια θυμάται μια εικόνα επειδή ήταν άψογα εκτεθειμένη. Τη θυμάται συνήθως επειδή του προκάλεσε κάτι: λ.χ. μια σκέψη. Μια απορία. Ένα συναίσθημα. Μια έκπληξη. Ίσως ακόμη και μια μικρή ενόχληση. Κάπου εκεί αρχίζει η ουσιαστική φωτογραφία!
Σταμάτα να κυνηγάς μόνο το «σωστό»
Οι κανόνες είναι χρήσιμοι. Ο κανόνας των τρίτων, οι καθαρές γραμμές, η ισορροπημένη σύνθεση, η σωστή χρήση του βάθους πεδίου — όλα έχουν λόγο ύπαρξης. Το πρόβλημα αρχίζει όταν μετατρέπονται σε αυτοσκοπό. Αν κάθε φωτογραφία είναι τέλεια ισορροπημένη, απολύτως καθαρή και πλήρως προβλέψιμη, υπάρχει κίνδυνος να αρχίσει να μοιάζει με εκατοντάδες (χιλιάδες!) άλλες εικόνες που έχουμε ήδη δει. Δοκίμασε λοιπόν να …παραβιάσεις συνειδητά έναν κανόνα: κόψε, για παράδειγμα, ένα πρόσωπο. Άφησε περισσότερο κενό χώρο απ’ όσο συνηθίζεις. Τοποθέτησε το θέμα εκεί όπου θεωρητικά «δεν πρέπει». Τράβηξε λίγο πριν ή λίγο μετά από τη στιγμή που μοιάζει ιδανική. Όχι όμως τυχαία: με πρόθεση.
Μην φωτογραφίζεις μόνο αυτό που βλέπεις
Ένα από τα μεγαλύτερα άλματα που μπορεί να κάνει ένας φωτογράφος είναι να πάψει να καταγράφει απλώς ένα θέμα και να αρχίσει να αναρωτιέται τι πραγματικά θέλει να πει γι’ αυτό. Δεν έχει σημασία μόνο ότι φωτογραφίζεις έναν άνθρωπο στο δρόμο. Σημασία έχει τι βλέπεις εσύ μέσα σε αυτή τη σκηνή. Μοναξιά; Κίνηση; Χιούμορ; Απόσταση; Ένταση; Τρυφερότητα; Δύο φωτογράφοι μπορούν να σταθούν στο ίδιο σημείο, την ίδια στιγμή και μπροστά στο ίδιο θέμα και παρόλα αυτά να δημιουργήσουν δύο εντελώς διαφορετικές φωτογραφίες. Εκεί αρχίζει να εμφανίζεται η προσωπική ματιά.
Περίμενε λίγο περισσότερο
Πολλές φωτογραφίες δεν αποτυγχάνουν επειδή ο φωτογράφος δεν είδε κάτι ενδιαφέρον, αλλά επειδή βιάστηκε. Βρήκες καλό φως; Ένα ενδιαφέρον φόντο; Μια δυνατή γεωμετρία; Μην φύγεις αμέσως! Περίμενε να συμβεί κάτι μέσα στο κάδρο. Ένας άνθρωπος μπορεί να περάσει από το σωστό σημείο. Ένα βλέμμα να αλλάξει. Μια σκιά να μετακινηθεί. Δύο στοιχεία να συμπέσουν για ένα μόνο δευτερόλεπτο. Πολύ συχνά, η πραγματικά καλή φωτογραφία βρίσκεται λίγο, μόνο, μετά την πρώτη λήψη.
Φωτογράφισε αυτό που πραγματικά σε ενδιαφέρει
Είναι δύσκολο να αποκτήσεις προσωπικό ύφος όταν φωτογραφίζεις διαρκώς ό,τι φωτογραφίζουν όλοι. Αν σε συναρπάζουν οι άνθρωποι, πλησίασέ τους. Αν σε ενδιαφέρει η αρχιτεκτονική, παρατήρησε πώς αλλάζει μέσα στο φως. Αν αγαπάς τις μικρές λεπτομέρειες της καθημερινότητας, κάν’ τες κεντρικό θέμα. Το προσωπικό ύφος δεν αποφασίζεται από τη μια μέρα στην άλλη: χτίζεται. Συνήθως αρχίζει να αποκαλύπτεται όταν κοιτάξεις πολλές δικές σου φωτογραφίες μαζί και συνειδητοποιήσεις ποια στοιχεία επιστρέφουν ξανά και ξανά.
Βγες από τη φωτογραφική σου «ασφάλεια»
Ο ασφαλέστερος τρόπος να μείνεις φωτογραφικά στάσιμος είναι να επαναλαμβάνεις μόνο ό,τι ήδη γνωρίζεις ότι λειτουργεί. Δοκίμασε διαφορετικές εστιακές αποστάσεις. Φωτογράφισε ένα γνώριμο θέμα με ένα φακό που κανονικά δεν θα χρησιμοποιούσες. Βγες για φωτογράφιση έχοντας μαζί σου μόνο μία εστιακή απόσταση. Δούλεψε μία ημέρα αποκλειστικά με σκιές, αντανακλάσεις ή έντονες αντιθέσεις. Κυρίως, δοκίμασε πράγματα για τα οποία δεν είσαι καθόλου βέβαιος ότι θα πετύχουν!
Μη φοβάσαι τις αποτυχημένες φωτογραφίες
Δεν χρειάζεται κάθε πείραμα να οδηγεί σε μια εξαιρετική εικόνα. Στην πραγματικότητα, αν όλες οι φωτογραφίες σου «βγαίνουν», ίσως αυτό να σημαίνει ότι δεν πειραματίζεσαι αρκετά. Οι αποτυχημένες προσπάθειες είναι συχνά εκείνες που μας δείχνουν μια κατεύθυνση που δεν είχαμε προηγουμένως σκεφτεί. Και όσο περισσότερες νέες δημιουργικές ιδέες δοκιμάζουμε, τόσο καλύτεροι γινόμαστε όχι μόνο τεχνικά αλλά κυρίως στο να βλέπουμε φωτογραφικά.
Ο (ιδανικός) τελικός στόχος δεν είναι να δημιουργούμε απλώς εικόνες χωρίς λάθη. Είναι να δημιουργούμε φωτογραφίες που έχουν λόγο να υπάρχουν: φωτογραφίες που, όταν ο θεατής απομακρυνθεί από την οθόνη, θα συνεχίσει για λίγο ακόμη να τις σκέφτεται.
