Photo History

ΕΦΥΓΕ ΑΠΟ ΤΗ ΖΩΗ Ο ΦΩΤΟΓΡΑΦΟΣ ERWIN OLAF – EIXE ΥΠΟΓΡΑΨΕΙ ΕΝΑ ΑΠΟ ΤΑ ΠΙΟ ΕΠΙΤΥΧΗΜΕΝΑ ΕΞΩΦΥΛΛΑ ΣΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ PHOTONET!

Η λήψη του στο τεύχος του Μάιου του 2005, καταγράφηκε ως ένα από τα κορυφαία, εμπορικά και καλλιτεχνικά, εξώφυλλα στην ιστορία του περιοδικού! Ο Ολλανδός δημιουργός ήταν 64 ετών.

Σύμφωνα με την ανακοίνωση που αναρτήθηκε στην επίσημη σελίδα του στο Instagram, ο Olaf είχε κάνει μεταμόσχευση πνεύμονα πριν από λίγες μόλις εβδομάδες και παρότι αρχικά όλα φαίνονταν να πηγαίνουν καλά, την περασμένη Τετάρτη σημείωσε ραγδαία επιδείνωση και τελικά έχασε τη μάχη με τη ζωή. 

H υγεία του είχε υποστεί σοβαρό πλήγμα ήδη από το 1996 όταν, στα 37 του μόλις χρόνια, διαγνώστηκε με εμφύσημα, μία μορφή χρόνιας πάθησης των πνευμόνων που μειώνει τη δυνατότητα πρόσληψης οξυγόνου από τον οργανισμό. Ο τότε γιατρός του ήταν απαισιόδοξος για το μέλλον, δηλώνοντάς του πως πιθανότατα δεν θα έφτανε στα 60. «Άλλαξα νοσοκομεία και εκεί μου είπαν ότι μπορώ να ζήσω μέχρι τα 70», είχε δηλώσει στους New York Times τo Φεβρουάριο του 2019, με αφορμή ακριβώς τα εξηκοστά του γενέθλια. «Οπότε όταν γίνω 70, νομίζω ότι θα μεταβώ σε άλλο νοσοκομείο». Ακόμα κι αν η προσωπική του θέληση και αισιοδοξία δεν του επέτρεψαν να φτάσει και σε αυτό το ηλικιακό ορόσημο, ωστόσο του προσέφεραν αρκετή ενέργεια και δυναμική ώστε να ζήσει περαιτέρω 27 χρόνια μετά την αρχική του διάγνωση, τα οποία φυσικά ήταν γεμάτα εξαιρετικές φωτογραφίες.

Το αποκορύφωμα της καριέρας του καταγράφηκε πιθανότατα στις 13 Μαρτίου 2023 όταν και τιμήθηκε (Medal of Honor for Art and Science of the House Order of Orange) από την βασιλική οικογένεια της Ολλανδίας. Το βραβείο που κατέκτησε απονέμεται σε άτομα με εξαιρετικές επιδόσεις στους τομείς της τέχνης και της επιστήμης.

Σε ηλικία 21 ετών, το 1975, ο Olaf είχε ολοκληρώσει τις σπουδές του που είχαν ως βασικό αντικείμενο τη δημοσιογραφία και δευτερεύον το φωτορεπορτάζ. Ήδη από τα μέσα του πρώτου μόλις έτους, είχε αντιληφθεί την αδυναμία του στη γραφή. Κατά τη διάρκεια της τηλεφωνικής μας συνέντευξης 18 χρόνια πριν, την άνοιξη του 2005, μου είχε πει χαρακτηριστικά: “κατάλαβα ότι το γράψιμο είναι πολύ δύσκολη διαδικασία για μένα – μια πρόταση είναι δυνατό να αλλάξει άπειρες φορές. Στη φωτογραφία κάνεις μια λήψη <…> και τελειώνεις!”

Υπεραπλούστευε φυσικά, αλλά σε κάθε περίπτωση τα όσα ακολούθησαν δικαίωσαν την επιλογή του! Η συνδιάλεξή μας είχε ξεπεράσει τη μια ώρα σε διάρκεια και παρά την έλλειψη της αμέσης οπτικής επαφής (το Skype ήταν τότε μόλις 20 μηνών σε ηλικία!) η φωνή του και μόνο μου άφησε μια άριστη επίγευση – “δεκτικός, ευγενής και συνεργάσιμος όπως κάθε (πολύ) επιτυχημένος επαγγελματίας (οφείλει να) είναι” σημείωνα στην εισαγωγή της συνέντευξης, χαρακτηριστικά αποσπάσματα της οποίας ακολουθούν:

Η διαφημιστική φωτογραφία αποτελεί ένα θαυμάσιο μέσο, προκειμένου να εξοικονομήσεις χρήματα, ώστε να μπορείς να χρηματοδοτήσεις και τα κατοπινά ατονικά σου σχέδια. Ωστόσο, η διαφημιστική φωτογραφία είναι παράλληλα ένας εξαιρετικός τρόπος για να διδαχθείς πολλά πράγματα. Τις πιο πολλές φορές, σε ένα σχετικό project, η βασική ιδέα εκπονείται από τον art director, o οποίος είναι, συνήθως, πολύ νέος σε ηλικία. Από εμένα ζητείται η τεχνική και η συνεισφορά μου σε δευτερεύουσες ιδέες. Παρατηρώ, λοιπόν, μερικές φορές, πως ο art director μπορεί να με ωθήσει πέρα από τα όριά μου!
Διαβάζω φωτογραφικά περιοδικά και προτιμώ ιδιαίτερα τις σελίδες με τεχνικές λήψης. Όταν επιδιώκεις να γίνεις επαγγελματίας είναι προτιμότερο να επιδιώκεις να εξασκηθείς σε μια συγκεκριμένη τεχνική και να επιμένεις σε αυτή για μερικά χρόνια – έτσι δημιουργείς προσωπικό ύφος και στυλ. Ωστόσο, πρέπει να ενημερώνεσαι τακτικά από τα φωτογραφικά περιοδικά σχετικά με το τι συμβαίνει στον υπόλοιπο κόσμο της εικόνας- ποιες είναι οι εξελίξεις σε αυτόν.
Αφιερώνω χρόνο στις παλιότερες λήψεις μου. Συνήθως είμαι αυστηρός κριτής, κυρίως γιατί με την απόσταση του χρόνου χάνονται οι αναμνήσεις από τις λεπτομέρειες κάθε λήψης: πότε ακριβώς έγινε, πού έγινε, τι καιρός επικρατούσε – έτσι χάνεται το συναισθηματικό στοιχείο που σε συνδέει με μια εικόνα. Παρατηρώντας, σήμερα, τις πρώτες δουλείες μου, διαπιστώνω ότι ήμουν πολύ επιθετικός – ήθελα να κατακτήσω τον κόσμο, να δείξω σε όλους ότι είμαι καλός φωτογράφος. Όσο μεγαλώνω, δε δείχνω πια τόσο πολύ ενδιαφέρον για το τι σκέφτονται οι άλλοι για τη δουλειά μου γιατί εγώ ο ίδιος απολαμβάνω αυτό που κάνω.
Τρία πράγματα θα συμβούλευα όσ@ θέλουν να ασχοληθούν με τη φωτογραφία: α) να ανακαλύψουν την τεχνική που τους αρέσει και να παραμείνουν προσκολλημένοι σε αυτή για τέσσερα πέντε χρόνια. Οφείλουν να καλλιεργήσουν τις ιδέες τους, στα πλαίσια της τεχνικής αυτής, έτσι ώστε να δημιουργήσουν την δική τους υπογραφή. Σήμερα υπάρχουν πολλοί φωτογράφοι σε δράση, αλλά ελάχιστοι είναι αυτοί που έχουν καθιερώσει το ονοματεπώνυμό τους. β) να μη φοβηθούν να μιμηθούν δημιουργούς και εικόνες που τους αρέσουν γιατί έτσι θα μάθουν την τεχνική τους. Εξάλλου, δεν είναι δυνατό να δημιουργηθεί ένα αντίτυπο 100% όμοιο με την πρωτότυπη φωτογραφία. γ) να καλλιεργήσουν την αυτογνωσία τους. Να είναι τίμιοι με τον εαυτό τους και τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς τους.
Γοητεύομαι από τη σκοτεινή αλλά και τη θλιμμένη πλευρά των σκέψεών μου. Με ενδιαφέρει το να μπορώ να “αστικοποιήσω” τη σκέψη μου όχι με τον τρόπο του LaChappelle ή του Playboy, αλλά αναδεικνύοντας όσα στοιχεία με ενδιαφέρουν και μου δίνουν κίνητρο στη ζωή. Άλλες φορές δεν βρίσκω ιδιαίτερο ενδιαφέρον σε τίποτα, και άλλες γίνομαι υπερβολικά συναισθηματικός και θέλω να εκφραστώ, με ένα, ας πούμε, ποιητικό τρόπο.

Η συνέντευξη, οι φωτογραφίες που τη συνόδευαν και φυσικά το εξώφυλλο οδήγησαν το τεύχος (ν. 82, Μάιος 2005) στο να καταστεί ένα από τα πλέον επιτυχημένα στην ιστορία του Photonet: έγινε κυριολεκτικά ανάρπαστο! Ελάχιστα αντίτυπα υφίστανται ακόμα διαθέσιμα στο αρχείο μας  – ένα εξ’ αυτών ξεφύλλισα, όχι χωρίς κάποια συγκίνηση ομολογώ, καθώς προετοίμαζα αυτό το αποχαιρετιστήριο άρθρο: 18 χρόνια μετά, θα χρησιμοποιούσα χωρίς δισταγμό την ίδια εικόνα για προμετωπίδα ενός τεύχους αν υποτεθεί ότι την ανακάλυπτα για πρώτη φορά εν έτει 2023.

Οκτώ χρόνια μετά το παραπάνω αφιέρωμα, τον Οκτώβριο του 2013, το project«Βerlin» που εκτέθηκε τότε στο Παρίσι, στάθηκε ιδανική αφορμή για να ξαναδούμε δουλειά του στις σελίδες αλλά και στο εξώφυλλο του Photonet (τ. 170).

Φωτό εξωφύλλου: Erwin Olaf

Όλα ξεκίνησαν από το κρατικό βραβείο για τις Τέχνες Johannes Vermeer το οποίο απέσπασε ο Οlaf το 2011. To βραβείο συνοδευόταν από ένα ποσό 100.000€, με το οποίο ο νικητής  έπρεπε να σχεδιάσει ένα «special project». Όταν το παρέλαβε δήλωσε πως είχε ήδη επιλέξει ως θέμα του τη γερμανική πρωτεύουσα. Οι φωτογραφίες τραβήχτηκαν κατά τη διάρκεια λίγων μόνο μηνών, και πρόθεση του ήταν να προκαλέσει «μια συναισθηματική αντίδραση» στο κοινό του – δεν ήταν ούτε η πρώτη ούτε η τελευταία φορά στην καριέρα του που το επιδίωξε και (φυσικά) το πέτυχε…


Photonet Newsletter
Kάθε Τρίτη & Πέμπτη όλα τα φωτογραφικά νέα δωρεάν!

   



Aρθρογράφος

Κωνσταντίνος Φλώρος

Στην Νexus Publications AΕ από το 1998, είναι σήμερα ο Διευθυντής Εκδόσεων της εταιρίας. Mέλος της EISA (Expert Imaging and Sound Association) από το 2003. Μέλος της Ένω­σης Συντακτών Περιοδικού-Ηλεκτρονικού Tύπου (EΣΠΗΤ) και της Διεθνούς Ομοσπονδίας Δημοσιογράφων (ΙFJ) από το 2005.

Θέλετε να σας ενημερώνουμε προσωπικά;